Tak, okres wypowiedzenia umowy o pracę można skrócić, ale pracownik nie ma prawa zrobić tego samodzielnie. Najczęściej potrzebne jest porozumienie z pracodawcą. Jednostronne skrócenie bez zgody pracownika jest możliwe tylko w szczególnych przypadkach i należy do pracodawcy.
Dwie drogi skrócenia okresu wypowiedzenia
Kodeks pracy przewiduje dwa różne mechanizmy. Pierwszy opiera się na zgodnej decyzji pracownika i pracodawcy po złożeniu wypowiedzenia. Drugi pozwala pracodawcy jednostronnie skrócić tylko trzymiesięczny okres wypowiedzenia, gdy rozwiązanie umowy następuje z przyczyn niedotyczących pracownika.
| Cecha | Porozumienie stron – art. 36 § 6 KP | Jednostronne skrócenie – art. 361 KP |
|---|---|---|
| Kim jest inicjator? | Pracownik albo pracodawca | Wyłącznie pracodawca |
| Czy potrzebna jest zgoda drugiej strony? | Tak, konieczna jest zgoda obu stron | Nie, pracodawca podejmuje decyzję jednostronnie |
| Kiedy jest możliwe? | Po złożeniu wypowiedzenia, w każdym uzgodnionym przypadku | Przy trzymiesięcznym wypowiedzeniu z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy albo innych przyczyn niedotyczących pracownika |
| Jak bardzo można skrócić okres? | Strony mogą ustalić dowolną wcześniejszą datę | Maksymalnie z trzech miesięcy do jednego miesiąca |
| Czy przysługuje odszkodowanie? | Nie z samego faktu zawarcia porozumienia | Tak, za pozostałą część okresu wypowiedzenia |
W przypadku porozumienia strony mogą ustalić konkretną, wcześniejszą datę zakończenia zatrudnienia. Takie ustalenie nie zmienia jednak trybu rozwiązania umowy. Jeżeli wcześniej pracownik albo pracodawca złożył wypowiedzenie, umowa nadal rozwiązuje się za wypowiedzeniem, a nie na mocy porozumienia stron.
Przy jednostronnym skróceniu pracodawca może skrócić trzymiesięczny okres najwyżej do jednego miesiąca. Pracownikowi przysługuje wtedy odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część wypowiedzenia. Okres, za który wypłacono odszkodowanie, może zostać wliczony do stażu zatrudnienia, jeżeli pracownik pozostaje w tym czasie bez pracy.
Jak pracownik może poprosić o skrócenie wypowiedzenia?
Pracownik może złożyć wniosek o wcześniejsze zakończenie umowy, ale sam wniosek nie wiąże pracodawcy. Najbezpieczniej przedstawić go na piśmie, aby jasno określić proponowaną datę i uniknąć sporu co do ustaleń.
Postępowanie może wyglądać następująco:
- Złóż wypowiedzenie umowy o pracę, jeżeli nie zostało jeszcze złożone.
- Przedstaw pracodawcy pisemny wniosek o ustalenie wcześniejszej daty rozwiązania umowy.
- Wskaż datę złożenia wypowiedzenia oraz proponowany dzień zakończenia zatrudnienia.
- Uzgodnij na piśmie sposób przekazania obowiązków, dokumentów i powierzonego mienia.
- Przed odejściem uzyskaj jednoznaczne potwierdzenie zgody pracodawcy.
Wniosek może uwzględniać propozycję przeszkolenia następcy, przygotowania dokumentacji albo zamknięcia prowadzonych spraw. Takie argumenty mogą ułatwić negocjacje, ale nie zobowiązują pracodawcy do zaakceptowania wcześniejszej daty.
Brak odpowiedzi albo ustna, niejednoznaczna rozmowa nie powinny być traktowane jako zgoda. Jeżeli pracodawca odmówi, pracownik co do zasady pozostaje zatrudniony do końca prawidłowo ustalonego okresu wypowiedzenia.
Na co uważać przy skracaniu wypowiedzenia?
Najpoważniejszym błędem jest samowolne zaprzestanie przychodzenia do pracy. Sama nowa oferta zatrudnienia, przeprowadzka albo chęć szybszej zmiany firmy nie dają pracownikowi prawa do odejścia z dnia na dzień. Nieusprawiedliwiona nieobecność może zostać uznana za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i prowadzić nawet do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Do czasu uzgodnionej daty rozwiązania umowy pracownik powinien wykonywać swoje obowiązki, a pracodawca powinien wypłacać wynagrodzenie. Skrócenie wypowiedzenia nie oznacza automatycznie zwolnienia z pracy. Trzeba odróżnić je od zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy:
- Skrócenie okresu wypowiedzenia przesuwa datę ustania stosunku pracy.
- Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy pozwala nie wykonywać obowiązków, ale umowa trwa do pierwotnego końca wypowiedzenia.
- W okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
- Wykorzystanie urlopu może ograniczyć faktyczne wykonywanie pracy, ale samo nie zmienia daty rozwiązania umowy.
Jednostronne skrócenie przez pracodawcę również powinno być wyraźnie zakomunikowane pracownikowi. Nie jest to ogólne uprawnienie pozwalające skrócić każdy okres wypowiedzenia. Dotyczy wyłącznie trzymiesięcznego okresu i sytuacji wskazanych w art. 361 Kodeksu pracy, w szczególności upadłości, likwidacji pracodawcy lub innych przyczyn niedotyczących pracownika.
Przed rozmową z pracodawcą warto też sprawdzić, czy okres wypowiedzenia został prawidłowo ustalony. Przy umowie na czas określony i nieokreślony wynosi on co do zasady dwa tygodnie, miesiąc albo trzy miesiące, zależnie od stażu u danego pracodawcy. Okres liczony w miesiącach kończy się ostatniego dnia miesiąca, a nie w dniu odpowiadającym dacie złożenia wypowiedzenia.
Ustalenia dotyczące wcześniejszego odejścia najlepiej podpisać w dokumencie wskazującym strony, datę wypowiedzenia, uzgodniony dzień rozwiązania umowy oraz podpisy pracownika i pracodawcy. Taka forma chroni obie strony i ułatwia prawidłowe sporządzenie dokumentacji pracowniczej.
Pracownik może zaproponować skrócenie wypowiedzenia, lecz bez zgody pracodawcy musi co do zasady pozostać w zatrudnieniu do końca ustawowego terminu. Samowolne odejście niesie ryzyko konsekwencji dyscyplinarnych, dlatego wcześniejszą datę należy zawsze uzgodnić i utrwalić na piśmie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego daty rozwiązania umowy, podstawy skrócenia wypowiedzenia lub odszkodowania warto skonsultować dokumenty z prawnikiem.
