Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym płaci pracodawca w formie wynagrodzenia chorobowego. Jeśli pracownik ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni w roku następującym po roku, w którym osiągnął ten wiek. Po wykorzystaniu limitu przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z ubezpieczenia społecznego, wypłacany przez ZUS albo pracodawcę działającego jako płatnik zasiłków.
Kto płaci za L4?
Przy umowie o pracę trzeba odróżnić dwa świadczenia. Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. W przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, jest ono należne za pierwsze 14 dni w roku kalendarzowym następującym po roku, w którym pracownik ukończył 50 lat.
Po przekroczeniu tego limitu może przysługiwać zasiłek chorobowy. Jest on finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wypłatę realizuje ZUS albo pracodawca, jeśli został ustanowiony płatnikiem zasiłków. Nie oznacza to więc zawsze, że pieniądze po 33. lub 14. dniu wpłyną bezpośrednio z ZUS.
Jak działa podział płatności?
Limit 33 lub 14 dni obejmuje łącznie okresy niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym. Nie zaczyna się od nowa przy każdym kolejnym zwolnieniu. Zmiana płatnika następuje po wykorzystaniu całego limitu, nawet jeśli choroba obejmuje kilka oddzielnych e-ZLA.
| Kategoria pracownika | Okres płatności pracodawcy | Dalsza wypłata |
|---|---|---|
| Pracownik, który nie ukończył 50 lat | Pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku | Od 34. dnia zasiłek chorobowy z ZUS albo od płatnika zasiłków |
| Pracownik, który ukończył 50 lat | Pierwsze 14 dni w roku następującym po roku ukończenia 50 lat | Od 15. dnia zasiłek chorobowy z ZUS albo od płatnika zasiłków |
| Pracownik po wykorzystaniu limitu | Brak dalszego wynagrodzenia chorobowego | Zasiłek chorobowy, jeśli są spełnione warunki ubezpieczenia |
Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy są obliczane według podobnych zasad. Zwykle wynoszą 80% podstawy wymiaru, a nie 80% pensji netto. Podstawę stanowi najczęściej przeciętne wynagrodzenie z 12 pełnych miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika.
W firmach zgłaszających do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób zasiłek może wypłacać pracodawca jako płatnik zasiłków. Środki nadal pochodzą jednak z ubezpieczenia społecznego. W mniejszych firmach wypłatę zasiłku co do zasady realizuje ZUS. Liczba ubezpieczonych wpływa na to, kto wykonuje przelew, ale nie zmienia limitu 33 ani 14 dni.
Co zrobić po otrzymaniu L4?
Elektroniczne zwolnienie lekarskie e-ZLA lekarz przekazuje do systemu ZUS. Pracownik nie dostarcza już pracodawcy papierowego oryginału, ale powinien niezwłocznie poinformować go o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy. Po otrzymaniu zwolnienia warto wykonać następujące kroki:
- Poinformuj pracodawcę – przekaż informację o niezdolności do pracy i jej przewidywanym okresie.
- Sprawdź e-ZLA – upewnij się, że zwolnienie trafiło do ZUS i zawiera prawidłowe dane.
- Ustal płatnika – kadry powinny wskazać, czy świadczenie wypłaci pracodawca, czy ZUS.
- Monitoruj sprawę – status zasiłku możesz sprawdzić na swoim koncie PUE ZUS, jeśli wypłatę prowadzi ZUS.
Przy zasiłku wypłacanym przez ZUS pracodawca przekazuje do Zakładu wymagane dokumenty, w tym informacje o wynagrodzeniu. ZUS wypłaca świadczenie co do zasady w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do ustalenia prawa do zasiłku. Braki w dokumentacji mogą wydłużyć ten termin.
Umowa zlecenie i działalność gospodarcza
Osoba na umowie zlecenie nie otrzymuje wynagrodzenia chorobowego od zleceniodawcy za pierwsze 33 albo 14 dni. Może uzyskać zasiłek chorobowy, ale tylko wtedy, gdy podlega ubezpieczeniu chorobowemu. W przypadku zlecenia jest ono co do zasady dobrowolne.
Podobna zasada dotyczy osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Samo opłacanie składek emerytalnej i rentowych nie wystarcza do uzyskania zasiłku. Potrzebne jest zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz spełnienie pozostałych warunków. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu okres wyczekiwania wynosi co do zasady 90 dni.
Najważniejsze zasady dla umowy zlecenia i działalności gospodarczej są następujące:
- Nie ma wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę lub zleceniodawcę.
- Zasiłek może wypłacić ZUS, jeśli ubezpieczony został objęty ubezpieczeniem chorobowym.
- Przy dobrowolnym ubezpieczeniu zwykle trzeba mieć 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia.
- Bez ubezpieczenia chorobowego samo e-ZLA nie daje prawa do zasiłku.
Rolnicy objęci ubezpieczeniem w KRUS podlegają odrębnym zasadom. Świadczenie chorobowe wypłaca KRUS, a nie ZUS. Także w tym przypadku prawo do pieniędzy zależy od rodzaju ubezpieczenia i spełnienia wymagań określonych w przepisach rolniczych.
Kiedy przysługuje 100% świadczenia?
Standardowa wysokość wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego wynosi 80% podstawy wymiaru. W określonych sytuacjach świadczenie może wynosić 100% podstawy:
- niezdolność do pracy przypada w czasie ciąży,
- niezdolność jest skutkiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
- pracownik przechodzi niezbędne badania dla kandydata na dawcę komórek, tkanek lub narządów,
- pracownik poddaje się zabiegowi pobrania komórek, tkanek lub narządów w związku z dawstwem.
Wypadek przy pracy i choroba zawodowa podlegają zasadom ubezpieczenia wypadkowego, dlatego ich rozliczenie może wyglądać inaczej niż przy zwykłej chorobie. O wysokości świadczenia decyduje wtedy właściwa podstawa prawna i dokumentacja zdarzenia.
Najprostsza zasada jest taka: etat oznacza wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy przez 33 albo 14 dni, a później zasiłek chorobowy. Przy zleceniu i działalności gospodarczej świadczenie zależy przede wszystkim od dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy dotyczące świadczeń chorobowych mogą ulec zmianie, a ocena prawa do wypłaty zależy od indywidualnej sytuacji ubezpieczonego. W razie wątpliwości sprawdź informacje w ZUS, KRUS lub u pracodawcy.
