Okres wypowiedzenia w Kodeksie pracy – co warto wiedzieć?

Okres wypowiedzenia zależy od rodzaju umowy oraz łącznego stażu pracy u danego pracodawcy. Przy umowie na czas określony i nieokreślony wynosi 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące. Wypowiedzenie liczone w tygodniach kończy się w sobotę, a liczone w miesiącach – ostatniego dnia miesiąca.

Okres wypowiedzenia przy umowie na czas określony i nieokreślony

Zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu pracy długość wypowiedzenia umowy na czas określony i nieokreślony zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Obowiązują następujące terminy:

Do stażu wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy, także wtedy, gdy między umowami wystąpiły przerwy. Przy ustalaniu terminu bierze się pod uwagę również okres zatrudnienia przypadający w czasie wypowiedzenia. Taką wykładnię potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 15 stycznia 2003 r., sygn. akt III PZP 20/02.

W określonych sytuacjach uwzględnia się także zatrudnienie u poprzedniego pracodawcy. Dotyczy to między innymi przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę na zasadach określonych w art. 23¹ Kodeksu pracy oraz następstwa prawnego w stosunkach pracy.

Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach związanych z odpowiedzialnością materialną za powierzone mienie mogą mieć w umowie ustalony dłuższy termin. Na podstawie art. 36 § 5 Kodeksu pracy okres 2 tygodni może zostać wydłużony do 1 miesiąca, a okres 1 miesiąca do 3 miesięcy.

Okres wypowiedzenia umowy na okres próbny

Umowa na okres próbny podlega odrębnym zasadom. Termin wypowiedzenia zależy od długości samego okresu próbnego i wynika z art. 34 Kodeksu pracy:

W przypadku dni roboczych nie stosuje się zasady kończenia wypowiedzenia w sobotę. Ta reguła dotyczy okresów wyrażonych w tygodniach. Przy liczeniu dni roboczych pomija się niedziele i dni ustawowo wolne od pracy.

Jak obliczyć datę zakończenia wypowiedzenia?

Okres wypowiedzenia nie kończy się w dowolnie wybranym dniu. Art. 30 § 2¹ Kodeksu pracy wiąże datę rozwiązania umowy z jednostką, w której określono termin. Datę można ustalić w następującej kolejności:

1. Sprawdź rodzaj umowy i wynikający z niego okres wypowiedzenia.
2. Ustal, czy termin został wyrażony w dniach roboczych, tygodniach czy miesiącach.
3. Jeżeli wypowiedzenie wynosi tydzień albo kilka tygodni, przyjmij jako dzień zakończenia sobotę.
4. Jeżeli wypowiedzenie wynosi miesiąc albo kilka miesięcy, przyjmij ostatni dzień miesiąca.

Przykładowo, dwutygodniowe wypowiedzenie nie kończy się po prostu po upływie 14 dni od jego złożenia. Musi zakończyć się w sobotę. Przy wypowiedzeniu jednomiesięcznym końcową datą będzie ostatni dzień miesiąca, niezależnie od tego, w którym dniu miesiąca złożono oświadczenie.

Czy można skrócić albo wydłużyć okres wypowiedzenia?

Strony mogą po złożeniu wypowiedzenia ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Wynika to z art. 36 § 6 Kodeksu pracy. Takie porozumienie nie zmienia trybu rozwiązania umowy, czyli nadal jest to rozwiązanie za wypowiedzeniem, a nie porozumienie stron.

Jednostronne skrócenie trzymiesięcznego wypowiedzenia jest możliwe w razie ogłoszenia upadłości, likwidacji pracodawcy albo innych przyczyn niedotyczących pracownika. Pracodawca może wtedy skrócić okres do maksymalnie 1 miesiąca. Za pozostałą część wypowiedzenia pracownikowi przysługuje odszkodowanie na zasadach określonych w art. 36¹ Kodeksu pracy.

Przy ocenie postanowień umownych znaczenie ma art. 18 Kodeksu pracy, czyli zasada uprzywilejowania pracownika. Warunki umowy nie mogą być mniej korzystne niż przepisy prawa pracy. Możliwość wydłużenia wypowiedzenia ocenia się więc z uwzględnieniem całokształtu umowy i bilansu korzyści oraz obciążeń dla pracownika. Sąd Najwyższy dopuścił taką ocenę między innymi w uchwale z 9 listopada 1994 r., sygn. akt I PZP 46/94.

W praktyce modyfikacje okresu wypowiedzenia obejmują przede wszystkim:

• Porozumienie po złożeniu wypowiedzenia – strony mogą ustalić wcześniejszą datę rozwiązania umowy.
• Skrócenie z przyczyn dotyczących pracodawcy – przy upadłości, likwidacji albo innych przyczynach niedotyczących pracownika możliwe jest skrócenie trzymiesięcznego terminu do co najmniej 1 miesiąca.
• Wydłużenie w umowie – szczególne zasady dotyczą stanowisk związanych z odpowiedzialnością materialną za powierzone mienie.
• Inne postanowienia umowne – ich ważność wymaga oceny przez pryzmat art. 18 Kodeksu pracy i rzeczywistej korzystności dla pracownika.

Nie każda klauzula skracająca ustawowy termin będzie ważna. Ocena zależy od treści postanowienia, chwili jego zawarcia oraz konkretnych okoliczności zatrudnienia. W razie sporu znaczenie może mieć także orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Uprawnienia pracownika w okresie wypowiedzenia

Jeżeli wypowiedzenie złożył pracodawca, a okres wypowiedzenia trwa co najmniej 2 tygodnie, pracownik może skorzystać ze zwolnienia na poszukiwanie pracy. Przysługują 2 dni robocze przy wypowiedzeniu dwutygodniowym lub jednomiesięcznym oraz 3 dni robocze przy wypowiedzeniu trzymiesięcznym. Przy skróceniu wypowiedzenia na podstawie art. 36¹ Kodeksu pracy również stosuje się wymiar 3 dni.

Pracodawca może także zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do końca wypowiedzenia. W tym czasie pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Samo zwolnienie z pracy nie skraca jednak okresu wypowiedzenia ani daty rozwiązania umowy.

Najważniejsze przy ustalaniu terminu są dwa elementy: rodzaj umowy oraz łączny staż u danego pracodawcy. Następnie trzeba zastosować regułę kończenia wypowiedzeń tygodniowych w sobotę i miesięcznych w ostatnim dniu miesiąca.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza dotyczącej stażu pracy lub ważności postanowień umowy, zasadna może być konsultacja z prawnikiem.